ચીનની સર્વોચ્ચ અદાલત **Supreme People’s Court of China (SPC)**એ મહત્વપૂર્ણ ચુકાદો આપતા જણાવ્યું છે કે કારમાં L1 અથવા L2 ADAS સિસ્ટમ ચાલુ હોવા છતાં અકસ્માત માટે માનવી ડ્રાઈવર જ સંપૂર્ણ જવાબદાર રહેશે.
અદાલતે સ્પષ્ટ કર્યું કે ADAS (Advanced Driver Assistance Systems) કાનૂની રીતે ડ્રાઈવરનો વિકલ્પ નથી. વાહન ચલાવતી વખતે માનવી જ મુખ્ય ઓપરેટર ગણાશે.
ADAS પર વધતી નિર્ભરતા અને દુરુપયોગ
આ નિર્ણય તેવા કેસોની પૃષ્ઠભૂમિમાં આવ્યો છે જ્યાં ADAS સિસ્ટમનો ખોટો ઉપયોગ કરવામાં આવ્યો હતો.
એક ચર્ચિત ઘટનામાં, ઝેજિયાંગ પ્રાંતમાં નશો કરેલા ડ્રાઈવરે કારનું સંપૂર્ણ નિયંત્રણ ADASને સોંપી દીધું. તેણે એક ‘ચીટ ડિવાઇસ’ લગાવી હતી, જે સિસ્ટમને ખોટી માહિતી આપતી કે ડ્રાઈવરના હાથ સ્ટિયરિંગ પર છે.
કાર રસ્તાની વચ્ચે અટકી ગઈ અને ટ્રાફિક અવરોધાયો. ડ્રાઈવર મુસાફર સીટ પર સુતો મળી આવ્યો.
કોર્ટના ચુકાદા મુજબ:
- ડ્રાઈવર દોષિત ગણાયો
- ‘ખતરનાક ડ્રાઈવિંગ’નો કેસ દાખલ થયો
- એક મહિનાથી વધુ જેલ સજા
- દંડ પણ ફરમાવ્યો
આ ચુકાદો સમાન તમામ કેસોમાં લાગુ પડશે.
ફોનમાં વ્યસ્ત ડ્રાઈવર પણ જવાબદાર
અહેવાલ મુજબ ઘણા કેસોમાં ડ્રાઈવર ADAS ચાલુ કરીને મોબાઇલ ફોનમાં વ્યસ્ત થઈ જતા હતા.
કોર્ટના નિર્ણય મુજબ, ડ્રાઈવર જો રસ્તા પર નજર ન રાખે અથવા ચીટ ડિવાઇસનો ઉપયોગ કરે તો કાનૂની અસર વધુ ગંભીર બની શકે છે.
ADAS અને “Self-Driving” વચ્ચે સ્પષ્ટ ભેદ
આ ચુકાદો ADAS સિસ્ટમને સંપૂર્ણ સ્વચાલિત વાહન સમજી લેવાથી રોકશે.
L1 અને L2 લેવલ ADASમાં:
- ડ્રાઈવરને સ્ટિયરિંગ પર હાથ રાખવો જરૂરી
- રસ્તા પર નજર રાખવી ફરજિયાત
- કાનૂની જવાબદારી સંપૂર્ણપણે ડ્રાઈવર પર
અન્ય સલામતી સુધારા
ચીનમાં રોડ સેફ્ટી માટે અન્ય પગલાં પણ લેવામાં આવ્યા છે:
- રિટ્રેક્ટેબલ ડોર હેન્ડલ્સ પર પ્રતિબંધ
- યોક સ્ટિયરિંગ વ્હીલ્સ પર નિયંત્રણ
- NCAP પ્રોટોકોલમાં ફેરફાર, ફિઝિકલ બટનોને પ્રાથમિકતા
આ પગલાંઓનો હેતુ રસ્તા પર સુરક્ષા વધારવાનો છે.
L3, L4 અને L5 વાહનો માટે શું નિયમ?
L3 વાહનો
ચીનમાં L3 વાહનમાં કેટલીક પરિસ્થિતિમાં ડ્રાઈવર રસ્તા પરથી નજર હટાવી શકે છે.
પરંતુ અકસ્માત સમયે જો ડ્રાઈવર નિયંત્રણમાં હતો, તો જવાબદારી તેની રહેશે.
સિસ્ટમની ખામી સાબિત થાય તો ઉત્પાદક જવાબદાર બની શકે છે.
L4–L5 વાહનો
આ સંપૂર્ણ સ્વચાલિત (driverless) વાહનો છે.
અકસ્માત થાય તો જવાબદારી ફલિટ ઓપરેટર અથવા ઉત્પાદક પર આવી શકે છે.
સુરક્ષા માટે મજબૂત સંદેશ
આ ચુકાદો ADAS પર અતિનિર્ભરતા અને દુરુપયોગ રોકવા માટે મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
ડ્રાઈવર પર કાનૂની જવાબદારી મૂકી, કોર્ટએ L1/L2 ADAS અને સંપૂર્ણ સ્વચાલિત ટેક્નોલોજી વચ્ચે સ્પષ્ટ રેખા દોરી છે.
આ નિર્ણયથી રસ્તા પર સુરક્ષા વધારવાનો પ્રયાસ કરવામાં આવ્યો છે, જ્યારે ભવિષ્યની સંપૂર્ણ સ્વચાલિત ટેક્નોલોજીના વિકાસને અસર ન થાય તે પણ સુનિશ્ચિત કરવામાં આવ્યું છે.
નિષ્કર્ષ
ચીનની સુપ્રીમ કોર્ટનો આ ચુકાદો સ્પષ્ટ કરે છે કે ADAS સહાયક ટેક્નોલોજી છે, ડ્રાઈવરનો વિકલ્પ નહીં.
L1 અને L2 લેવલ સિસ્ટમમાં અકસ્માત થાય તો જવાબદારી માનવી ડ્રાઈવર પર રહેશે.
આ નિર્ણય વાહનચાલકોને સાવચેત રહેવા અને ટેક્નોલોજીનો જવાબદારીપૂર્વક ઉપયોગ કરવા માટે મજબૂત સંદેશ આપે છે.